Umowa zlecenie nie wlicza się do pracowniczego stażu pracy, ale może zwiększyć emeryturę, jeśli od wynagrodzenia odprowadzano składki emerytalne i rentowe. O znaczeniu zlecenia decyduje więc przede wszystkim jego oskładkowanie, a nie sama nazwa umowy.
Czy umowa zlecenie wlicza się do emerytury?
Trzeba rozdzielić dwie kwestie. Umowa zlecenie co do zasady nie tworzy stażu pracy, który wiąże się ze stosunkiem pracy i uprawnieniami pracowniczymi. Jednocześnie okres, za który opłacano składkę emerytalną, jest okresem składkowym. Zapisane składki mogą wpływać na wysokość świadczenia wypłacanego przez ZUS.
Oznacza to, że praca na zleceniu nie jest traktowana tak samo jak zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, ale nie pozostaje bez znaczenia dla emerytury. Jeżeli zlecenie było oskładkowane, składki emerytalne zwiększają środki zapisane na koncie ubezpieczonego.
Staż pracy a okresy składkowe – jaka jest różnica?
Staż pracy służy przede wszystkim ustalaniu uprawnień pracowniczych. Okresy składkowe odnoszą się natomiast do czasu, za który opłacano składki na ubezpieczenia społeczne. Te pojęcia nie są tożsame, dlatego umowa zlecenie może nie zwiększać stażu pracy, a jednocześnie mieć wpływ na kwotę emerytury.
| Cecha | Staż pracy | Okresy składkowe |
|---|---|---|
| Definicja | Okresy zatrudnienia w ramach stosunku pracy, między innymi na podstawie umowy o pracę, powołania lub mianowania. | Czas, za który opłacano składki na ubezpieczenia społeczne, w tym składkę emerytalną. |
| Wpływ na prawo do emerytury | Może mieć znaczenie przy ustalaniu uprawnień do minimalnego świadczenia, między innymi przy wymaganym stażu 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. | Potwierdza okres podlegania ubezpieczeniu i jest uwzględniany przy ustalaniu kapitału emerytalnego. |
| Wpływ na wysokość świadczenia | Nie określa samodzielnie wysokości emerytury. | Wpływa na wysokość świadczenia przez zapisane składki i ich podstawę wymiaru. |
Umowa zlecenie jest umową cywilnoprawną, a nie pracowniczą. Z tego powodu sam okres wykonywania zlecenia nie staje się automatycznie okresem zatrudnienia w rozumieniu prawa pracy. Wyjątkiem może być sytuacja, w której umowa nazwana zleceniem była faktycznie wykonywana w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy. Takie ustalenie wymaga jednak odrębnej analizy, a czasem postępowania przed sądem pracy.
Kiedy umowa zlecenie wpływa na wysokość emerytury?
Warunkiem jest odprowadzanie składek emerytalnych i rentowych. W typowej sytuacji zleceniobiorca podlega ubezpieczeniom społecznym, ale obowiązek składkowy może zależeć od jego wieku i innych tytułów do ubezpieczenia. Dlatego przed oceną wpływu zlecenia na emeryturę trzeba sprawdzić dokumenty rozliczeniowe.
Składki z umowy zlecenia są zwykle obowiązkowe w szczególności wtedy, gdy zleceniobiorca nie ma innego tytułu do ubezpieczeń społecznych. Inaczej może być przy jednoczesnym zatrudnieniu na etacie z wynagrodzeniem co najmniej równym minimalnemu wynagrodzeniu albo w przypadku ucznia lub studenta do 26. roku życia.
Na znaczenie zlecenia dla emerytury wpływają przede wszystkim następujące okoliczności:
- Oskładkowanie umowy – bez składki emerytalnej samo wykonywanie pracy nie zwiększy zapisów emerytalnych.
- Podstawa wymiaru składek – im niższe oskładkowane wynagrodzenie, tym mniejszy może być wpływ na przyszłe świadczenie.
- Inny tytuł do ubezpieczeń – etat, działalność lub inna umowa mogą zmienić zakres obowiązkowych składek ze zlecenia.
- Rodzaj potrąconej składki – składka zdrowotna finansuje dostęp do opieki zdrowotnej i nie zwiększa emerytury.
Nawet prawidłowo oskładkowane zlecenie nie musi przynieść dużej podwyżki. Krótki okres pracy albo niewielka podstawa składek zwykle oznacza ograniczony wpływ na wysokość świadczenia.
Jak uzyskać przeliczenie emerytury po umowie zlecenia?
Po zakończeniu zlecenia albo po zaksięgowaniu składek emeryt może wystąpić do ZUS o ponowne ustalenie wysokości emerytury. ZUS nie podwyższa świadczenia automatycznie tylko dlatego, że ubezpieczony wykonywał pracę na podstawie umowy zlecenia.
Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić, czy na koncie ubezpieczonego widnieją nowe okresy ubezpieczenia i podstawy wymiaru składek. Pomocne mogą być dokumenty od zleceniodawcy, w szczególności potwierdzenie okresu wykonywania umowy i rozliczonych składek.
Przy składaniu wniosku należy:
- sprawdzić w ZUS, czy składki z umowy zostały zapisane na koncie ubezpieczonego,
- przygotować dokumenty potwierdzające okres wykonywania zlecenia i oskładkowane wynagrodzenie,
- złożyć wniosek o ponowne ustalenie wysokości emerytury,
- uzupełnić dokumenty, jeżeli ZUS wezwie do wyjaśnienia brakujących danych.
Nie składaj wniosku zbyt wcześnie. Jeżeli zleceniodawca nie przekazał jeszcze dokumentów rozliczeniowych albo składki nie zostały zaksięgowane w ZUS, urząd może nie mieć danych potrzebnych do przeliczenia. W takiej sytuacji postępowanie może się wydłużyć, a wnioskodawca może zostać poproszony o dodatkowe zaświadczenia.
Najważniejsze jest więc ustalenie, czy od umowy zlecenia opłacono składkę emerytalną. Sam przychód ani samo wykonywanie pracy nie wystarczą. Oskładkowane zlecenie może zwiększyć emeryturę po złożeniu wniosku, ale nie zastępuje pracowniczego stażu pracy.
Artykuł nie stanowi porady prawnej ani finansowej. Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić aktualne informacje w ZUS, ponieważ szczegółowe zasady ubezpieczeń zależą od indywidualnej sytuacji zleceniobiorcy.
