Ile wynosi mały ZUS?

Mały ZUS Plus nie ma jednej, sztywnej kwoty dla wszystkich przedsiębiorców. Wysokość składek społecznych zależy od dochodu z działalności gospodarczej osiągniętego w poprzednim roku kalendarzowym. Najpierw ustala się podstawę wymiaru składek według ustawowego wzoru, a następnie porównuje ją z rocznymi limitami. Składka zdrowotna jest liczona osobno i nie jest objęta tą ulgą.

Jak obliczyć podstawę Małego ZUS Plus?

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne nie jest tym samym co końcowa suma składek. To kwota, od której oblicza się składki emerytalną, rentową, chorobową i wypadkową. Ustalasz ją na podstawie dochodu z poprzedniego roku oraz liczby dni prowadzenia działalności.

Obliczenie przebiega w trzech krokach:

1. Ustal przeciętny miesięczny dochód – roczny dochód z działalności podziel przez liczbę dni kalendarzowych prowadzenia działalności w poprzednim roku i pomnóż wynik przez 30.
2. Pomnóż otrzymany wynik przez 0,5 – tak uzyskasz wstępną podstawę wymiaru składek.
3. Porównaj wynik z ustawowymi limitami – podstawa nie może być niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia ani wyższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia.

Wzór można zapisać następująco:

(roczny dochód ÷ liczba dni prowadzenia działalności) × 30 × 0,5 = podstawa wymiaru składek

Wynik zaokrągla się do pełnych groszy. Jeżeli działalność była prowadzona tylko przez część roku, liczba dni powinna odpowiadać okresowi podlegania ubezpieczeniom z tytułu tej działalności. Przy ustalaniu dochodu stosuje się zasady zależne od formy opodatkowania. Przedsiębiorcy na ryczałcie lub karcie podatkowej mogą mieć obowiązek ustalenia dochodu według odrębnych reguł.

Ostateczna podstawa musi mieścić się w dwóch granicach:

Kwoty graniczne zmieniają się co roku. Dla 2026 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł, a prognozowane przeciętne wynagrodzenie przyjęte do ustalenia górnego limitu wynosi 9420 zł. Oznacza to, że podstawa wymiaru Małego ZUS Plus mieści się w 2026 r. między 1441,80 zł a 5652 zł, z zastrzeżeniem indywidualnego wyliczenia wynikającego z dochodu.

Kto może skorzystać z Małego ZUS Plus?

Warunki trzeba spełnić łącznie. Weryfikując prawo do ulgi, sprawdź przede wszystkim:

• czy w poprzednim roku prowadziłeś działalność przez co najmniej 60 dni kalendarzowych,
• czy przychód z działalności nie przekroczył 120 000 zł przy działalności prowadzonej przez cały poprzedni rok,
• czy przy działalności prowadzonej krócej limit przychodu został pomniejszony proporcjonalnie do liczby dni prowadzenia firmy,
• czy nie wykonujesz na rzecz obecnego lub byłego pracodawcy czynności odpowiadających pracy wykonywanej na etacie w bieżącym albo poprzednim roku,
• czy nie podlegasz ubezpieczeniom z tytułu innej pozarolniczej działalności, na przykład jako wspólnik spółki jawnej.

Z ulgi nie skorzystasz także wtedy, gdy spełniasz warunki do opłacania preferencyjnych składek, czyli składek od podstawy wynoszącej co najmniej 30% minimalnego wynagrodzenia. Wyłączenie dotyczy również osoby, która rozliczała podatek w formie karty podatkowej i jednocześnie korzystała ze zwolnienia z VAT. Te dwie przesłanki muszą wystąpić razem.

Mały ZUS Plus a Preferencyjny ZUS

Te ulgi działają na różnych zasadach. Preferencyjny ZUS jest przeznaczony przede wszystkim dla osób rozpoczynających działalność i przez maksymalnie 24 miesiące pozwala opłacać składki społeczne od podstawy nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia.

Mały ZUS Plus zależy natomiast od dochodu z poprzedniego roku i jest dostępny po spełnieniu warunków dotyczących między innymi przychodu oraz okresu prowadzenia firmy. W praktyce przedsiębiorca może najpierw korzystać z ulgi na start, następnie z preferencyjnych składek, a po spełnieniu warunków przejść na Mały ZUS Plus.

Jak zgłosić Mały ZUS Plus?

Jeżeli przechodzisz z dużego ZUS-u na Mały ZUS Plus, zwykle trzeba wyrejestrować się z dotychczasowym kodem i zgłosić ponownie z kodem rozpoczynającym się od 05 90 albo 05 92. Kod 05 92 dotyczy osoby posiadającej rentę z tytułu niezdolności do pracy.

Do dokumentów związanych ze zgłoszeniem należą:

• ZUS ZWUA – wyrejestrowanie z dotychczasowych ubezpieczeń,
• ZUS ZUA – zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego,
• ZUS ZZA – zgłoszenie wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego, jeśli z działalności podlegasz tylko temu ubezpieczeniu,
• ZUS DRA część II albo ZUS RCA część II – informacja o przychodzie, dochodzie, formie opodatkowania i podstawie wymiaru składek.

Jeżeli chcesz rozpocząć korzystanie z ulgi od stycznia, dokumenty zgłoszeniowe złóż do 31 stycznia. Gdy działalność rozpoczynasz lub wznawiasz później albo dopiero w trakcie roku spełnisz warunki do ulgi, obowiązuje co do zasady termin 7 dni od dnia, w którym powstało prawo do Małego ZUS Plus.

Przekroczenie terminu może oznaczać rezygnację z ulgi w danym okresie. Osoba, która korzystała z Małego ZUS Plus w poprzednim roku i nadal spełnia warunki, co do zasady nie musi ponownie składać zgłoszenia. Powinna jednak przekazać właściwe dokumenty rozliczeniowe i wykazać aktualną podstawę.

Jak długo można korzystać z ulgi?

Mały ZUS Plus przysługuje maksymalnie przez 36 miesięcy w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności. Do limitu wlicza się miesiąc, w którym podlegałeś ubezpieczeniom społecznym lub zdrowotnemu z tytułu działalności choćby przez jeden dzień. Przy sprawdzaniu limitu należy uwzględnić także wcześniejsze okresy korzystania z Małego ZUS-u i Małego ZUS Plus.

Niższa podstawa oznacza niższe składki społeczne, ale może też obniżyć wysokość świadczeń zależnych od podstawy, między innymi zasiłku chorobowego, opiekuńczego lub macierzyńskiego. Składka zdrowotna pozostaje poza Małym ZUS Plus i wymaga odrębnego wyliczenia.

Artykuł dotyczy zasad ustalania składek na ubezpieczenia społeczne. W przypadku nietypowej formy opodatkowania, zawieszenia działalności, zbiegu tytułów do ubezpieczeń lub wątpliwości dotyczących limitu przychodu sprawdź aktualne wytyczne ZUS albo skonsultuj wyliczenia ze specjalistą.