Kredyt to pisemna umowa, na podstawie której bank udostępnia klientowi określoną kwotę pieniędzy na ustalony czas i zwykle konkretny cel. Kredytobiorca zobowiązuje się oddać kapitał wraz z odsetkami, a czasem także prowizją i innymi opłatami.
Co to jest kredyt?
Definicję kredytu zawiera art. 69 ustawy Prawo bankowe. Zgodnie z tym przepisem bank przekazuje kredytobiorcy do dyspozycji środki pieniężne na czas określony w umowie, a kredytobiorca korzysta z nich zgodnie z ustalonymi warunkami i spłaca je w oznaczonych terminach.
Kredyt jest więc zobowiązaniem pieniężnym, zwrotnym, odpłatnym i terminowym. W praktyce oznacza to, że bank nie przekazuje pieniędzy bezwarunkowo. Określa kwotę, okres finansowania, sposób wykorzystania środków oraz harmonogram spłaty. Kredytu mogą udzielać banki oraz spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe.
Umowa kredytowa musi mieć formę pisemną. Powinna określać między innymi strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel finansowania, zasady spłaty, oprocentowanie, prowizję, zabezpieczenia oraz warunki zmiany i rozwiązania umowy.
Jak działa proces kredytowy?
Uzyskanie kredytu przebiega według określonej kolejności. Szczegóły zależą od rodzaju produktu i polityki banku, ale najczęściej proces wygląda tak:
- Złożenie wniosku – klient podaje kwotę, okres spłaty i cel kredytu oraz przekazuje dokumenty dotyczące dochodów i zobowiązań.
- Ocena zdolności kredytowej – bank sprawdza, czy klient będzie w stanie terminowo spłacać raty. Analizuje między innymi dochody, koszty utrzymania, inne kredyty, limity oraz historię spłat, w tym informacje z BIK.
- Decyzja i podpisanie umowy – po pozytywnej ocenie bank przedstawia warunki finansowania. Kredyt zostaje udzielony po zawarciu pisemnej umowy.
- Uruchomienie i spłata – bank przekazuje środki jednorazowo albo w transzach, a klient spłaca kapitał i koszty zgodnie z harmonogramem.
Zdolność kredytowa jest jednym z podstawowych warunków otrzymania finansowania. Zgodnie z Prawem bankowym bank uzależnia przyznanie kredytu od możliwości spłaty zobowiązania wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie.
Jakie są najważniejsze cechy kredytu?
Kredyt można rozpoznać po czterech podstawowych cechach:
- Pieniężny charakter – przedmiotem kredytu są środki pieniężne, a nie rzeczy.
- Zwrotność – kredytobiorca musi oddać wykorzystany kapitał w określonym terminie.
- Odpłatność – finansowanie wiąże się z kosztami, przede wszystkim odsetkami, a często także prowizją i opłatami dodatkowymi.
- Formalizm – kredyt wymaga pisemnej umowy, która określa prawa i obowiązki obu stron.
Cel kredytu zależy od rodzaju produktu. Kredyt hipoteczny służy na przykład finansowaniu nieruchomości i jest zwykle zabezpieczony hipoteką. Kredyt gotówkowy może natomiast pozwalać na wykorzystanie pieniędzy na dowolne potrzeby, bez wskazywania konkretnego zakupu.
Czym różni się kredyt od pożyczki?
W języku potocznym słowa „kredyt” i „pożyczka” często oznaczają to samo, ale prawnie są to różne produkty. Kredyt reguluje Prawo bankowe, natomiast podstawowe zasady pożyczki wynikają z Kodeksu cywilnego.
| Cecha | Kredyt | Pożyczka |
|---|---|---|
| Podstawa prawna | Prawo bankowe, w szczególności art. 69 | Kodeks cywilny, w szczególności art. 720 |
| Kto udziela? | Bank lub SKOK | Bank, firma, osoba fizyczna lub inny podmiot mający środki |
| Forma umowy | Zawsze pisemna | Forma zależy od wartości i przepisów. Przy pożyczce do 1000 zł może być ustna |
| Przedmiot umowy | Wyłącznie pieniądze | Pieniądze albo rzeczy oznaczone co do gatunku |
| Cel | Zwykle określony w umowie, z wyjątkiem między innymi kredytu gotówkowego | Z reguły dowolny |
| Odpłatność | Zawsze odpłatny | Może być odpłatna albo nieodpłatna |
Najważniejsza różnica polega więc na tym, że kredyt jest produktem bankowym i wymaga spełnienia bardziej sformalizowanych warunków. Pożyczka może mieć prostszą konstrukcję, a jej udzielający nie musi być bankiem. Nie oznacza to jednak, że każda pożyczka jest tańsza lub bezpieczniejsza. O kosztach decydują konkretne zapisy umowy.
Za co płacisz w kredycie?
Kwota otrzymana od banku to kapitał, czyli suma udostępniona do wykorzystania. Nie jest ona całkowitym kosztem finansowania. Do kapitału mogą dojść:
- odsetki wynikające z oprocentowania kredytu,
- prowizja za udzielenie finansowania lub inne czynności banku,
- opłaty przygotowawcze i administracyjne,
- koszty ubezpieczenia lub usług dodatkowych, jeżeli są wymagane albo wybrane przez klienta.
W uproszczeniu całkowity koszt kredytu obejmuje odsetki, prowizję i pozostałe opłaty związane z umową. Im dłuższy okres spłaty, tym rata może być niższa, ale liczba okresów naliczania odsetek rośnie. Dlatego niższa rata nie zawsze oznacza tańszy kredyt.
RRSO, czyli Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania, pomaga porównywać koszty ofert. Uwzględnia nie tylko oprocentowanie, lecz także część prowizji i innych opłat przyjętych do kalkulacji. Przy porównywaniu ofert trzeba brać pod uwagę także kwotę kredytu, okres spłaty i całkowitą kwotę do zapłaty.
Kredyt jest zatem umową, która daje dostęp do pieniędzy, ale jednocześnie tworzy obowiązek ich zwrotu na określonych warunkach. Przed podpisaniem dokumentów trzeba sprawdzić nie tylko wysokość raty, lecz także kapitał, całkowity koszt, RRSO, zasady wcześniejszej spłaty i konsekwencje opóźnienia.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.
