Wniosek ZAM składa się w sprawie wypłaty zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu. Pracownik przekazuje dokumenty pracodawcy, a osoba ubezpieczona z innego tytułu – płatnikowi zasiłku, najczęściej ZUS. Złożenie wniosku co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem urlopu ma znaczenie dla wysokości świadczenia.
Czym jest wniosek ZAM i gdzie go złożyć?
Wniosek ZAM jest podstawą do wypłaty zasiłku macierzyńskiego za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako urlop rodzicielski. Sposób złożenia dokumentów zależy od tego, czy jesteś pracownikiem, czy podlegasz ubezpieczeniu chorobowemu z innego tytułu, na przykład jako osoba prowadząca działalność.
Pracownik składa wniosek o udzielenie urlopu rodzicielskiego i wypłatę zasiłku pracodawcy. Jeżeli zasiłek wypłaca ZUS, pracodawca przekazuje do Zakładu wymagane dokumenty. Osoba niebędąca pracownikiem składa wniosek o wypłatę zasiłku bezpośrednio do płatnika zasiłku, zwykle do ZUS.
Jak wypełnić i złożyć wniosek ZAM krok po kroku?
Przygotowanie dokumentów najlepiej przeprowadzić w następującej kolejności:
- Ustal właściwą ścieżkę – sprawdź, czy wniosek przekazujesz pracodawcy, czy bezpośrednio do ZUS. Znaczenie ma także liczba osób zgłoszonych przez płatnika składek do ubezpieczenia chorobowego.
- Wybierz właściwy formularz – pracownik przedstawia pracodawcy wniosek o urlop rodzicielski i zasiłek. Jeżeli świadczenie ustala ZUS, płatnik składek przekazuje zaświadczenie Z-3. Osoba prowadząca działalność, współpracująca z przedsiębiorcą albo duchowny korzysta z formularza Z-3b, a pozostali ubezpieczeni – z Z-3a.
- Wpisz dane ubezpieczonego – podaj imię i nazwisko, PESEL albo dane dokumentu tożsamości, adres oraz dane płatnika składek, jeśli formularz ich wymaga.
- Uzupełnij dane dziecka – wpisz imię, nazwisko i PESEL dziecka, a także dołącz wymagany odpis lub kopię aktu urodzenia. Przy urodzeniu za granicą może być potrzebne tłumaczenie na język polski.
- Wskaż okres zasiłku – wpisz datę rozpoczęcia i zakończenia urlopu rodzicielskiego oraz zaznacz, czy wniosek obejmuje cały przysługujący okres, czy tylko jego część.
- Dołącz oświadczenie drugiego rodzica – dokument powinien wskazywać, czy drugi rodzic będzie korzystać z zasiłku w okresie objętym wnioskiem, a jeśli tak, to w jakim okresie.
- Podaj rachunek bankowy – wpisz numer konta bankowego albo rachunku w SKOK, na który ma trafić świadczenie. Jeżeli nie podasz rachunku, ZUS może wysłać świadczenie na wskazany adres.
- Podpisz i przekaż dokumenty – wniosek papierowy podpisz własnoręcznie. Dokument elektroniczny wyślij przez PUE/eZUS, korzystając z właściwej usługi i wymaganej formy podpisu.
PUE/eZUS pozwala przekazać wniosek i część oświadczeń elektronicznie. Dokumenty można także złożyć osobiście w jednostce ZUS albo wysłać pocztą. W przypadku pracownika dokumentacja może być przekazana pracodawcy, który jako płatnik składek przekaże ją dalej, jeżeli wypłatą zajmuje się ZUS.
Jakie dokumenty dołączyć do wniosku?
Zakres dokumentacji zależy od statusu ubezpieczonego i tego, kto wypłaca zasiłek. Najważniejsze różnice przedstawia tabela:
| Typ ubezpieczonego | Miejsce złożenia | Wymagane druki i załączniki |
|---|---|---|
| Pracownik | Pracodawca, a w określonych przypadkach także ZUS | Wniosek o urlop rodzicielski i zasiłek, akt urodzenia dziecka, oświadczenie drugiego rodzica, a gdy zasiłek wypłaca ZUS – zaświadczenie Z-3 |
| Osoba prowadząca działalność, współpracująca albo duchowny | ZUS | Wniosek o wypłatę zasiłku, zaświadczenie Z-3b, akt urodzenia dziecka i oświadczenie drugiego rodzica |
| Pozostali ubezpieczeni | ZUS albo właściwy płatnik zasiłku | Wniosek o wypłatę zasiłku, zaświadczenie Z-3a, akt urodzenia dziecka i oświadczenie drugiego rodzica |
Formularza Z-3, Z-3a lub Z-3b nie trzeba ponownie składać, jeżeli został już przekazany przy ustalaniu prawa do wcześniejszego zasiłku macierzyńskiego, a dane w nim zawarte nie zmieniły się.
Jeżeli o zasiłek występuje drugi rodzic, który nie pobierał świadczenia bezpośrednio przed wnioskowanym okresem, może być potrzebne zaświadczenie o okresie zasiłku wypłaconego drugiemu rodzicowi, liczbie wykorzystanych części oraz zastosowanej stawce procentowej. Dodatkowe dokumenty są wymagane także przy adopcji, przyjęciu dziecka do rodziny zastępczej lub łączeniu urlopu z pracą.
Termin 21 dni – jakie ma znaczenie?
Pracownik powinien złożyć wniosek o urlop rodzicielski i zasiłek nie później niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. Osoba ubezpieczona z innego tytułu składa wniosek przed rozpoczęciem pobierania zasiłku za okres urlopu rodzicielskiego.
Termin wpływa na sposób ustalenia wysokości świadczenia. Przy złożeniu wniosku obejmującego pełny należny okres w wymaganym terminie zasiłek za okres urlopu rodzicielskiego może być wypłacany w wysokości 80% podstawy wymiaru. Spóźnienie albo wniosek obejmujący tylko część przysługującego okresu może oznaczać zastosowanie stawek przewidzianych dla poszczególnych części urlopu, między innymi 100% i 60% podstawy wymiaru.
Brak oświadczenia drugiego rodzica albo złożenie wniosku po terminie może spowodować konieczność uzupełnienia dokumentacji i wpłynąć na sposób ustalenia wysokości zasiłku.
Roszczenie o wypłatę zasiłku przedawnia się po upływie 6 miesięcy od ostatniego dnia okresu, za który świadczenie przysługuje. Jeżeli opóźnienie wynikało z przyczyn niezależnych od ubezpieczonego, termin liczy się od dnia ustania przeszkody.
W szczególnych sytuacjach, takich jak śmierć matki dziecka albo porzucenie dziecka, obowiązują odrębne zasady dotyczące terminu i wysokości zasiłku. Jeżeli sprawa dotyczy takiego przypadku, dokumenty powinny dokładnie opisywać okoliczności i obejmować okres, o który występuje ubezpieczony.
Czy wniosek jest kompletny?
Przed wysłaniem dokumentów sprawdź następujące elementy:
- Wniosek zawiera dane ubezpieczonego, płatnika składek i dziecka.
- Podano PESEL dziecka albo dane dokumentu potwierdzającego jego tożsamość.
- Dołączono odpis lub wymaganą kopię aktu urodzenia dziecka.
- Dołączono oświadczenie drugiego rodzica o korzystaniu albo niekorzystaniu z zasiłku.
- Wskazano dokładny okres urlopu rodzicielskiego i numer rachunku do wypłaty.
- Dołączono właściwe zaświadczenie Z-3, Z-3a lub Z-3b, jeżeli jest wymagane.
- Wniosek został podpisany albo prawidłowo wysłany elektronicznie przez PUE/eZUS.
Kompletny wniosek przekazany właściwemu podmiotowi ogranicza ryzyko wezwania do uzupełnienia dokumentów. Jeżeli płatnik składek odmówi wypłaty zasiłku, możesz wystąpić do ZUS o wydanie decyzji. Od decyzji ZUS w sprawie zasiłku macierzyńskiego przysługuje odwołanie do sądu za pośrednictwem oddziału, który wydał decyzję.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach wymagających oceny indywidualnej sytuacji sprawdź aktualne informacje ZUS lub skonsultuj się ze specjalistą.
