Mały ZUS Plus przysługuje maksymalnie przez 36 miesięcy w ciągu 60 miesięcy prowadzenia działalności. Limit dotyczy składek na ubezpieczenia społeczne, a nie składki zdrowotnej. Osoby, które korzystały z ulgi w 2023 roku i nadal spełniały ustawowe warunki, mogły jednorazowo zyskać jeszcze 12 miesięcy preferencji.
Szybkie fakty:
- 36 miesięcy – podstawowy limit korzystania z Małego ZUS Plus.
- 60 miesięcy – okres referencyjny, w którym sprawdza się wykorzystane miesiące ulgi.
- 12 miesięcy – jednorazowe przedłużenie dla osób uprawnionych po zmianach obowiązujących od 2023 roku.
Ile trwa Mały ZUS Plus?
Podstawowa zasada jest prosta: przedsiębiorca może opłacać niższe składki społeczne przez 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy prowadzenia działalności. Nie trzeba wykorzystywać ulgi bez przerwy. Miesiące korzystania mogą być rozłożone na kilka okresów, o ile mieszczą się w obowiązującym okresie referencyjnym.
Nie jest to więc ulga bezterminowa. Po wykorzystaniu 36 miesięcy trzeba przejść na zasady właściwe dla innego tytułu ubezpieczenia, a możliwość ponownego skorzystania zależy od spełnienia warunków ustawowych i upływu wymaganego okresu.
Jak liczyć 36 i 60 miesięcy?
Okres referencyjny to 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności, liczonych wstecz od momentu oceny prawa do ulgi. W tym przedziale sprawdza się, ile miesięcy przedsiębiorca już wykorzystał. Nie oznacza to, że po każdych 60 miesiącach automatycznie otrzymuje się nowy limit. Nadal trzeba spełnić pozostałe warunki Małego ZUS Plus.
Do limitu wlicza się miesiące, w których przedsiębiorca korzystał z ulgi. Od 2026 roku jako pełny miesiąc traktuje się miesiąc, w którym wystąpił choćby jeden dzień korzystania z ulgi lub prowadzenia działalności w danym układzie. Przy ocenie konkretnej sytuacji trzeba więc sprawdzić historię zgłoszeń i okresów podlegania ubezpieczeniom.
| Typ okresu | Limit miesięcy | Opis |
|---|---|---|
| Podstawowy okres ulgi | 36 | Maksymalna liczba miesięcy opłacania niższych składek społecznych. |
| Okres referencyjny | 60 | Okres prowadzenia działalności, w którym rozlicza się wykorzystane miesiące ulgi. |
| Dodatkowe przedłużenie | 12 | Jednorazowy dodatkowy czas dla osób spełniających warunki przejściowe dotyczące 2023 roku. |
Zawieszenie działalności wpływa na oba limity. W okresie zawieszenia działalności bieg okresu korzystania z ulgi oraz okresu referencyjnego zostaje wstrzymany. Po wznowieniu działalności liczenie jest kontynuowane zgodnie z dotychczasowym stanem wykorzystania ulgi.
Mały ZUS Plus obejmuje wyłącznie ubezpieczenia społeczne. Składkę zdrowotną nadal opłaca się na zasadach ogólnych. Wysokość podstawy składek społecznych zależy od dochodu z poprzedniego roku, ale musi mieścić się w ustawowych granicach. Samo spełnienie limitu czasowego nie wystarcza do korzystania z ulgi.
Kto może skorzystać z dodatkowych 12 miesięcy?
Dodatkowe 12 miesięcy było rozwiązaniem przejściowym, a nie stałym zwiększeniem limitu dla wszystkich przedsiębiorców. Mogły z niego skorzystać osoby, które korzystały z Małego ZUS Plus w 2023 roku, przynajmniej przez jeden miesiąc, oraz nadal spełniały pozostałe warunki ulgi.
W praktyce oznaczało to możliwość korzystania z preferencji łącznie przez maksymalnie 48 miesięcy, jeśli przedsiębiorca miał prawo do całego podstawowego limitu i spełniał warunki przedłużenia.
Najważniejsze zasady tego przedłużenia były następujące:
- uprawnienie dotyczyło osób korzystających z Małego ZUS Plus w 2023 roku,
- przedłużenie miało charakter jednorazowy i przejściowy,
- dodatkowe 12 miesięcy nie zwiększało podstawowego limitu 36 miesięcy dla wszystkich przedsiębiorców,
- także po przedłużeniu trzeba było spełniać pozostałe warunki ustawowe, w tym warunek dotyczący przychodu.
Komu przysługuje Mały ZUS Plus?
Z ulgi mogą korzystać przede wszystkim osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, w tym wspólnicy spółek cywilnych, jeżeli spełniają warunki określone w art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W poprzednim roku działalność powinna być prowadzona co najmniej przez 60 dni, a przychód zasadniczo nie może przekroczyć 120 000 zł. Przy krótszym okresie prowadzenia działalności limit przychodu ustala się proporcjonalnie.
Nie wystarczy jednak sam niski przychód. Z ulgi mogą być wyłączone między innymi osoby wykonujące na rzecz byłego pracodawcy takie same czynności, jakie wykonywały na etacie w bieżącym lub poprzednim roku, a także przedsiębiorcy mający inny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.
Na co uważać przy korzystaniu z ulgi?
Prawo do Małego ZUS Plus nie powstaje automatycznie. Przedsiębiorca musi zgłosić się do ubezpieczeń z właściwym kodem i dotrzymać terminu. Przy korzystaniu od początku roku zgłoszenie co do zasady składa się do 31 stycznia. Gdy prawo do ulgi powstaje w trakcie roku, termin wynosi zwykle 7 dni od dnia spełnienia warunków.
Najczęstsze sytuacje prowadzące do problemów to:
- niezłożenie zgłoszenia do ulgi w terminie do 31 stycznia albo w ciągu 7 dni od powstania prawa do ulgi,
- przekroczenie limitu przychodu lub błędne ustalenie jego proporcjonalnej wysokości,
- zastosowanie niewłaściwego kodu tytułu ubezpieczenia, zamiast kodu rozpoczynającego się od 05 90 lub 05 92,
- nieprawidłowe ustalenie liczby wykorzystanych miesięcy w okresie referencyjnym.
Przedsiębiorca powinien także zachować dokumenty potwierdzające przychód, dochód i okres prowadzenia działalności. W razie wątpliwości dotyczących historii ulgi najbezpieczniej sprawdzić dane w dokumentach ZUS i na koncie płatnika, ponieważ pojedynczy miesiąc może wpływać na pozostały limit.
Najważniejsza zasada to 36 miesięcy ulgi w ciągu 60 miesięcy prowadzenia działalności. Dodatkowe 12 miesięcy dotyczy wyłącznie osób objętych rozwiązaniem przejściowym związanym z korzystaniem z Małego ZUS Plus w 2023 roku.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej ani ubezpieczeniowej. W przypadku nietypowej historii ubezpieczenia lub wątpliwości dotyczących prawa do ulgi warto skonsultować się z ZUS albo specjalistą.
