Zasiłek macierzyński wynosi 100% podstawy wymiaru za okres urlopu macierzyńskiego i 70% za okres urlopu rodzicielskiego. Możliwe jest także otrzymywanie 81,5% podstawy za oba okresy, jeśli wniosek zostanie złożony w ciągu 21 dni od porodu. Stawka 81,5% nie obejmuje jednak 9 tygodni urlopu rodzicielskiego przysługujących wyłącznie drugiemu rodzicowi.
Ile wynosi zasiłek macierzyński?
Wysokość świadczenia oblicza się od podstawy wymiaru zasiłku, czyli najczęściej od odpowiednio ustalonego przeciętnego wynagrodzenia stanowiącego podstawę ubezpieczenia chorobowego. Zasady wynikają z przepisów Kodeksu pracy oraz ustawy zasiłkowej.
| Rodzaj okresu | Wysokość zasiłku | Warunek |
|---|---|---|
| Urlop macierzyński | 100% podstawy | Stawka standardowa |
| Urlop rodzicielski | 70% podstawy | Stawka standardowa |
| Urlop macierzyński i rodzicielski | 81,5% podstawy | Wniosek złożony w terminie 21 dni |
Stawka 81,5% jest uśredniona. Oznacza to, że zamiast pobierać najpierw 100% za urlop macierzyński, a następnie 70% za rodzicielski, rodzic otrzymuje jedną stawkę za podstawowy okres obu urlopów. Nie jest to podwyższenie podstawy wymiaru, lecz inny sposób rozłożenia wypłaty w czasie.
Jak uzyskać zasiłek w wysokości 81,5%?
Warunkiem jest złożenie wniosku nie później niż w ciągu 21 dni od porodu. Wniosek może obejmować zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego w pełnym wymiarze albo wskazywać, że rodzic zamierza wykorzystać pełny przysługujący wymiar urlopu rodzicielskiego.
Aby zachować prawo do stawki 81,5%, trzeba spełnić następujące warunki:
- Termin – wniosek należy złożyć w ciągu 21 dni od porodu.
- Zakres – wniosek powinien obejmować pełny przysługujący okres urlopu rodzicielskiego albo deklarować jego pełne wykorzystanie.
- Wyjątek – stawka 81,5% nie obejmuje 9 tygodni urlopu rodzicielskiego zarezerwowanych wyłącznie dla drugiego rodzica.
Nieprzenoszalne 9 tygodni może wykorzystać każdy z rodziców, ale tego prawa nie można przekazać drugiemu rodzicowi. Za ten okres zasiłek zawsze wynosi 70% podstawy wymiaru. Dotyczy to także sytuacji, w której wcześniej zastosowano uśrednioną stawkę 81,5%.
W przypadku matki termin liczy się od dnia porodu. Przy przyjęciu dziecka na wychowanie biegnie od dnia przyjęcia dziecka i spełnienia warunków przewidzianych dla danego rodzaju urlopu. W szczególnych sytuacjach, takich jak śmierć matki, porzucenie dziecka albo jej niezdolność do samodzielnej egzystencji, termin dla ojca lub innego uprawnionego członka rodziny liczy się od zdarzenia wskazanego w przepisach.
Jak długo można pobierać zasiłek?
Wymiar urlopu macierzyńskiego zależy od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie. Urlop rodzicielski wynosi zasadniczo 41 tygodni przy jednym dziecku albo 43 tygodnie przy dwojgu lub większej liczbie dzieci.
| Liczba dzieci przy porodzie | Urlop macierzyński | Urlop rodzicielski |
|---|---|---|
| Jedno dziecko | 20 tygodni | Do 41 tygodni |
| Dwoje dzieci | 31 tygodni | Do 43 tygodni |
| Troje dzieci | 33 tygodnie | Do 43 tygodni |
| Czworo dzieci | 35 tygodni | Do 43 tygodni |
| Pięcioro i więcej dzieci | 37 tygodni | Do 43 tygodni |
Wymiar 41 lub 43 tygodni obejmuje łącznie urlop rodzicielski przysługujący obojgu rodzicom. Z tej puli 9 tygodni przypada wyłącznie każdemu z rodziców i nie może zostać przeniesione.
Kiedy zasiłek może zostać podwyższony do 1000 zł?
Jeżeli miesięczna kwota zasiłku macierzyńskiego po pomniejszeniu o zaliczkę na podatek dochodowy jest niższa niż świadczenie rodzicielskie, zasiłek może zostać podwyższony do 1000 zł miesięcznie. Świadczenie rodzicielskie w tej wysokości nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Podwyższenie nie oznacza wypłaty dodatkowych 1000 zł. Jest to różnica między kwotą 1000 zł a wypłacanym zasiłkiem po odliczeniu zaliczki na podatek. Gdy zasiłek przysługuje tylko za część miesiąca, kwotę 1000 zł oblicza się proporcjonalnie do liczby dni.
Podwyższenie do kwoty świadczenia rodzicielskiego nie przysługuje w szczególności w następujących sytuacjach:
- gdy zasiłek jest wypłacany za okres urlopu ojcowskiego;
- gdy osoba pobiera zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego;
- gdy po uwzględnieniu wszystkich tytułów wypłaty łączna kwota zasiłku nie jest niższa od 1000 zł;
- gdy świadczenie dotyczy okresu, za który nie można zastosować podwyższenia na podstawie przepisów.
Co zrobić po przekroczeniu 21 dni?
Po upływie 21 dni nie można uzyskać stawki 81,5% za cały podstawowy okres urlopu. Zwykle zasiłek wynosi wtedy 100% podstawy za urlop macierzyński i 70% za urlop rodzicielski, w tym 70% za nieprzenoszalne 9 tygodni drugiego rodzica.
Jeżeli w pierwszym roku życia dziecka nie wykorzystano ani jednego dnia urlopu rodzicielskiego objętego stawką 81,5%, pracownik może otrzymać zasiłek rodzicielski w wysokości 70% oraz wystąpić o jednorazowe wyrównanie zasiłku za okres urlopu macierzyńskiego do 100% podstawy. Wymaga to złożenia wniosku.
Najważniejsza decyzja zapada więc w ciągu 21 dni od porodu. Złożenie kompletnego wniosku w tym terminie pozwala rozłożyć świadczenie według stawki 81,5%, z wyjątkiem 9 tygodni zarezerwowanych dla drugiego rodzica.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W szczególnych sytuacjach rodzinnych lub ubezpieczeniowych sposób ustalenia prawa do zasiłku warto potwierdzić w ZUS albo u specjalisty z zakresu prawa pracy.
