Kredyt i pożyczka nie są synonimami. Kredytu w ścisłym znaczeniu udziela bank lub SKOK na zasadach określonych w Prawie bankowym, natomiast pożyczki może udzielić także firma pozabankowa albo osoba prywatna. Różnica wpływa na formalności, koszt, cel finansowania i bezpieczeństwo umowy.
Kredyt czy pożyczka – najważniejsze różnice
| Cecha | Kredyt | Pożyczka |
|---|---|---|
| Podstawa prawna | Prawo bankowe, a przy finansowaniu konsumenta także ustawa o kredycie konsumenckim | Kodeks cywilny, a w określonych przypadkach także ustawa o kredycie konsumenckim |
| Kto udziela finansowania? | Bank albo SKOK | Bank, firma, inna osoba prawna lub osoba prywatna |
| Cel | Zwykle określony w umowie, choć kredyt gotówkowy może być przeznaczony na dowolne wydatki | Co do zasady dowolny, bez obowiązku wskazywania sposobu wykorzystania pieniędzy |
| Koszt | Zawsze odpłatny, najczęściej obejmuje odsetki i prowizję | Może być odpłatna albo nieodpłatna, zależnie od umowy |
| Własność środków | Pieniądze pozostają własnością banku, a klient korzysta z nich na zasadach określonych w umowie | Środki przechodzą na własność pożyczkobiorcy |
Czym charakteryzuje się kredyt?
Kredyt bankowy jest uregulowany przede wszystkim przez Prawo bankowe. W ścisłym znaczeniu mogą go udzielać banki oraz spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe. Umowa określa między innymi kwotę, czas trwania zobowiązania, zasady spłaty, oprocentowanie, prowizje, zabezpieczenia i przeznaczenie pieniędzy.
Istotna jest też własność środków. Bank oddaje określoną kwotę do dyspozycji klienta, ale pieniądze nie stają się jego własnością w taki sposób jak przy pożyczce. Kredytobiorca ma korzystać z nich zgodnie z warunkami umowy. Przy kredycie celowym bank może sprawdzać, czy środki zostały wydane zgodnie z przeznaczeniem.
Przed wydaniem decyzji bank ocenia zdolność kredytową, czyli możliwość terminowej spłaty kapitału wraz z kosztami. Analizie mogą podlegać dochody, stałe wydatki, obecne zobowiązania, liczba osób w gospodarstwie domowym i historia spłat w BIK. Procedura jest bardziej formalna, ale banki działają pod nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego.
Kredyt jest zwykle tańszy niż szybka pożyczka pozabankowa, szczególnie przy większych kwotach i dłuższym okresie spłaty. Nie oznacza to jednak, że każda oferta bankowa będzie korzystniejsza. Porównuj całkowity koszt oraz RRSO, a nie tylko samo oprocentowanie.
Najważniejsze cechy kredytu to:
- Bank lub SKOK jako kredytodawca.
- Ocena zdolności i historii kredytowej przed zawarciem umowy.
- Pisemna lub równoważna prawnie forma umowy z określonymi warunkami.
- Odpłatność w postaci odsetek, prowizji albo innych opłat wskazanych w umowie.
Czym charakteryzuje się pożyczka?
Pożyczka jest pojęciem szerszym i podlega regulacjom Kodeksu cywilnego. Może jej udzielić bank, firma, przedsiębiorca albo osoba prywatna, na przykład członek rodziny. Przedmiotem umowy mogą być pieniądze, ale także rzeczy oznaczone co do gatunku, takie jak określona ilość zboża lub paliwa.
W przypadku pieniędzy pożyczkobiorca staje się ich właścicielem. Może przeznaczyć je na dowolny cel, a pożyczkodawca co do zasady nie kontroluje sposobu wydatkowania środków. Warunki spłaty zależą od umowy. Pożyczka może być jednorazowa, ratalna, odpłatna albo bezpłatna.
Ta elastyczność często oznacza szybszą procedurę i mniejszą liczbę dokumentów. Dotyczy to zwłaszcza ofert internetowych firm pozabankowych. Trzeba jednak pamiętać, że szybkość i łatwiejsza dostępność mogą wiązać się z wyższym kosztem. Samo hasło „bez zaświadczeń” nie mówi, ile ostatecznie oddasz pożyczkodawcy.
Przed podpisaniem umowy sprawdź zwłaszcza:
- RRSO oraz całkowitą kwotę do spłaty.
- Wysokość prowizji i opłat dodatkowych.
- Termin spłaty oraz konsekwencje opóźnienia.
- Wiarygodność pożyczkodawcy i dane podmiotu zawierającego umowę.
Nie zakładaj, że każda firma pożyczkowa podlega takiemu samemu nadzorowi jak bank. Rynek pozabankowy jest zróżnicowany, dlatego szczególnej ostrożności wymagają oferty kierowane do osób z dużymi zaległościami. Pożyczka z bardzo wysokim kosztem może pogłębić problemy i rozpocząć spiralę zadłużenia.
Co wybrać w konkretnej sytuacji?
Wybór zależy przede wszystkim od kwoty, celu, czasu i możliwości spłaty. Pomocna jest następująca kolejność:
- Określ cel i kwotę. Przy zakupie mieszkania, domu lub finansowaniu dużej inwestycji najczęściej rozważa się kredyt bankowy, na przykład hipoteczny. Przy mniejszym, dowolnym wydatku może wystarczyć pożyczka albo kredyt gotówkowy.
- Oceń czas. Jeżeli pieniądze są potrzebne szybko, pożyczka może mieć prostszą procedurę. Najpierw sprawdź jednak, czy bank nie oferuje podobnego finansowania na niższy koszt.
- Porównaj RRSO. Zestaw kilka ofert, uwzględniając całkowitą kwotę do spłaty, a nie tylko reklamowane oprocentowanie.
- Sprawdź swoją zdolność. Zła historia kredytowa lub brak stabilnych dochodów może utrudnić uzyskanie kredytu. Łatwiejszy dostęp do pożyczki nie oznacza jednak, że będzie ona bezpieczna albo że stać cię na jej spłatę.
- Przeczytaj umowę przed podpisaniem. Zwróć uwagę na opłaty, zabezpieczenia, zasady wcześniejszej spłaty i koszty opóźnienia. Nie wpłacaj opłat przygotowawczych podmiotowi, którego wiarygodności nie udało się potwierdzić.
Co jest bezpieczniejsze?
Bankowy kredyt zwykle oznacza więcej formalności, ale także silniejsze ramy prawne, ocenę zdolności kredytowej i nadzór KNF. Pożyczka może być szybsza i bardziej elastyczna, lecz jej warunki zależą w dużej mierze od konkretnego pożyczkodawcy. Dlatego przy wyborze kieruj się nie samą dostępnością pieniędzy, lecz możliwością spokojnej spłaty.
Najbezpieczniejsza decyzja to ta, przy której znasz całkowity koszt, rozumiesz umowę i masz realny plan spłaty. W praktyce kredyt częściej sprawdza się przy większych, długoterminowych potrzebach, a pożyczka przy mniejszej kwocie i krótszym terminie – pod warunkiem dokładnego sprawdzenia RRSO oraz wiarygodności pożyczkodawcy.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.
