PIT-36 służy do rozliczenia dochodów opodatkowanych według skali podatkowej, gdy zaliczki nie były w całości pobierane przez płatnika. W ramach tej skali podatek wynosi 12% od dochodu do 120 000 zł oraz 32% od nadwyżki ponad ten próg.
Czym jest PIT-36 i jaki podatek obejmuje?
PIT-36 to roczne zeznanie dla osób, które muszą samodzielnie rozliczyć dochody na zasadach ogólnych. Dotyczy to przede wszystkim przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą na skali podatkowej, ale także podatników uzyskujących inne dochody bez pośrednictwa płatnika.
W zeznaniu wykazuje się dochód, czyli przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania. Koszty uzyskania przychodu mogą obniżyć podstawę opodatkowania, jeśli pozostają w związku z osiąganiem przychodów albo zachowaniem lub zabezpieczeniem ich źródła. Podatnik prowadzący działalność na skali sam oblicza i wpłaca zaliczki w trakcie roku, a po jego zakończeniu rozlicza je w PIT-36.
Skala podatkowa jest progresywna. Dochód do 120 000 zł mieści się w pierwszym progu, objętym stawką 12%. Od nadwyżki ponad 120 000 zł stosuje się stawkę 32%. Nie oznacza to jednak, że po przekroczeniu progu cały dochód zostaje opodatkowany stawką 32% – wyższa stawka obejmuje tylko nadwyżkę.
Kto składa PIT-36?
Formularz wybiera się na podstawie źródła dochodu i zastosowanej formy opodatkowania. PIT-36 składają najczęściej:
- Przedsiębiorcy rozliczający działalność na skali podatkowej – samodzielnie ustalają oni dochód, zaliczki i podatek roczny.
- Osoby uzyskujące najem prywatny na zasadach ogólnych – dotyczy to sytuacji, w których nie wybrano ryczałtu.
- Podatnicy z dochodami zagranicznymi, jeżeli zagraniczny płatnik nie pobierał zaliczek w Polsce.
- Osoby, za które płatnik nie pobrał zaliczek albo nie przekazał informacji potrzebnych do rozliczenia.
- Podatnicy osiągający inne dochody opodatkowane skalą, które wymagają samodzielnego wykazania w zeznaniu.
Samo prowadzenie firmy nie przesądza jeszcze o wyborze PIT-36. Przedsiębiorca na podatku liniowym składa PIT-36L, a osoba rozliczająca działalność ryczałtem – PIT-28. Nie składa się więc PIT-36 tylko dlatego, że uzyskano przychód z działalności gospodarczej.
PIT-36 a PIT-36L, PIT-28 i PIT-37
Najważniejsza różnica między formularzami wynika z formy opodatkowania oraz tego, czy podatek rozliczał za podatnika płatnik. Zestawienie wygląda następująco:
| Formularz | Forma opodatkowania | Stawka | Wspólne rozliczenie z małżonkiem |
|---|---|---|---|
| PIT-36 | Skala podatkowa | 12% do 120 000 zł dochodu i 32% od nadwyżki | Tak, po spełnieniu warunków |
| PIT-36L | Podatek liniowy | 19% | Co do zasady nie |
| PIT-28 | Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych | Stawka zależna od rodzaju przychodu | Co do zasady nie |
| PIT-37 | Dochody rozliczane przez płatnika, na przykład etat lub zlecenie | Skala podatkowa | Tak, jeśli spełnione są warunki |
PIT-37 jest właściwy wtedy, gdy wszystkie rozliczane dochody pochodziły od płatników, którzy pobierali zaliczki i przekazali podatnikowi odpowiednie informacje, na przykład PIT-11. Jeżeli podatnik prowadzi działalność na skali, dochody z firmy nie są rozliczane w PIT-37. W takim przypadku działalność oraz dochody z etatu lub umowy cywilnoprawnej można wykazać łącznie w PIT-36.
Przy podatku liniowym lub ryczałcie dochody z działalności rozlicza się osobno, odpowiednio w PIT-36L albo PIT-28. Dochody z etatu mogą wtedy wymagać odrębnego PIT-37.
Co daje rozliczenie na skali podatkowej?
PIT-36 pozwala połączyć w jednym zeznaniu różne dochody opodatkowane według skali. Przykładowo przedsiębiorca prowadzący działalność na zasadach ogólnych może wykazać razem dochód z firmy oraz wynagrodzenie z umowy o pracę. Łączna podstawa opodatkowania wpływa na zastosowanie progów 12% i 32%, dlatego wysokość dochodów z pozostałych źródeł ma znaczenie przy obliczeniu podatku.
Skala podatkowa może być korzystna także dla małżonków, którzy spełniają warunki wspólnego rozliczenia. W takim modelu podatek oblicza się od połowy łącznych dochodów, a następnie mnoży przez dwa. Rozwiązanie to bywa szczególnie korzystne, gdy jedna osoba zarabia znacznie więcej od drugiej, ponieważ może ograniczyć wpływ drugiego progu podatkowego.
Przykładowo przedsiębiorca z dochodem 150 000 zł może rozważać podatek liniowy, jeśli analizuje wyłącznie własne dochody. Jeżeli jednak jego małżonek uzyskuje znacznie niższy dochód, wspólne rozliczenie na skali może zmienić wynik. Ostateczna ocena zależy od kosztów, ulg, składek, innych dochodów oraz spełnienia warunków preferencji.
W PIT-36 można także uwzględnić ulgi przewidziane przepisami. W zależności od sytuacji podatnika mogą to być między innymi:
- ulga prorodzinna na dzieci,
- ulga rehabilitacyjna,
- ulga na internet, jeśli podatnik spełnia ustawowe warunki,
- odliczenia z tytułu darowizn,
- ulgi związane z wpłatami na IKZE lub innymi wydatkami wskazanymi w przepisach.
Nie wszystkie dochody łączy się jednak w PIT-36. Przychody opodatkowane ryczałtem, podatek liniowy czy zyski kapitałowe wymagają właściwych, odrębnych formularzy. Przy kilku źródłach przychodu podatnik może więc mieć obowiązek złożenia więcej niż jednego zeznania.
Termin i sposób złożenia PIT-36
PIT-36 za poprzedni rok podatkowy składa się do 30 kwietnia następnego roku. Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, termin może przesunąć się na kolejny dzień roboczy.
Zeznanie można wysłać elektronicznie, w tym za pośrednictwem usługi Twój e-PIT, albo złożyć w formie papierowej. Przy działalności gospodarczej trzeba zwrócić uwagę na dane dotyczące przychodów, kosztów, zaliczek i ewentualnych załączników, na przykład PIT/B. Po elektronicznym wysłaniu deklaracji należy zachować urzędowe potwierdzenie odbioru.
Najkrócej: PIT-36 oznacza rozliczenie na skali podatkowej, a nie konkretną stałą stawkę podatku. Właściwy formularz wybierasz wtedy, gdy masz dochody rozliczane samodzielnie, zwłaszcza z działalności gospodarczej na zasadach ogólnych.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. Przy łączeniu wielu źródeł dochodów, dochodach zagranicznych lub nietypowych ulgach warto skonsultować rozliczenie z doradcą podatkowym.
