W PIT-38 obowiązuje stała stawka 19% podatku od dochodu, czyli przychodu pomniejszonego o koszty uzyskania przychodu. To podatek od zysków kapitałowych, potocznie nazywany podatkiem Belki. Dochodów rozliczanych w PIT-38 nie łączy się z wynagrodzeniem z pracy ani z innymi dochodami opodatkowanymi według skali. Podatnik oblicza podatek samodzielnie, a zeznanie składa do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym.
Co rozlicza się w PIT-38?
PIT-38 służy do wykazania określonych przychodów z kapitałów pieniężnych. Najczęściej dotyczy osób, które sprzedały instrumenty finansowe albo rozliczają transakcje na rynku walut wirtualnych. W formularzu mogą znaleźć się przychody z:
- odpłatnego zbycia akcji, udziałów i innych papierów wartościowych;
- odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających;
- odpłatnego zbycia walut wirtualnych lub ich wymiany na prawny środek płatniczy, towar, usługę albo inne prawo majątkowe;
- objęcia udziałów lub akcji w spółkach oraz wniesienia określonych wkładów niepieniężnych.
Dochody z tych źródeł rozlicza się odrębnie od dochodów z etatu, emerytury czy działalności gospodarczej opodatkowanej według skali. PIT-38 składa każdy podatnik osobno, ponieważ w tym zeznaniu nie można zastosować wspólnego rozliczenia z małżonkiem ani kompensować zysku jednej osoby ze stratą drugiej.
Jak obliczyć podatek w PIT-38?
Podstawą obliczenia podatku jest dochód, a nie sam przychód. W uproszczeniu stosuje się wzór:
przychód – koszty uzyskania przychodu = dochód
Od tak ustalonego dochodu stosuje się stawkę 19%. Jeżeli koszty przewyższają przychód, powstaje strata i za dany rok nie występuje podatek do zapłaty. Stratę trzeba jednak wykazać w zeznaniu.
Podstawowym dokumentem przy sprzedaży papierów wartościowych jest PIT-8C. Biuro maklerskie przekazuje w nim między innymi sumę przychodów ze sprzedaży oraz znane mu koszty. Dokument stanowi źródło danych do PIT-38, ale nie jest rozliczeniem podatku. Ostateczną wysokość dochodu, straty i należnego podatku ustala podatnik.
Do kosztów mogą należeć wydatki bezpośrednio związane z nabyciem i sprzedażą danego instrumentu. W praktyce są to przede wszystkim:
- cena zakupu sprzedanych akcji, udziałów lub innych papierów wartościowych;
- prowizje pobrane przy zakupie i sprzedaży;
- opłaty związane z prowadzeniem, założeniem lub transferem rachunku, jeżeli spełniają warunki uznania za koszt;
- udokumentowane wydatki poniesione przy nabyciu instrumentów poza biurem maklerskim.
Zakup akcji staje się kosztem podatkowym przy ich sprzedaży. Przy identyfikacji zbywanych papierów wartościowych może mieć zastosowanie metoda FIFO, czyli przyjęcie, że jako pierwsze sprzedano papiery nabyte najwcześniej.
| Źródło przychodu | Kto rozlicza podatek? | Uwagi |
|---|---|---|
| Sprzedaż akcji lub udziałów | Podatnik w PIT-38 | Podatek wynosi 19% dochodu, czyli przychodu pomniejszonego o koszty. |
| Sprzedaż pochodnych instrumentów finansowych | Podatnik w PIT-38 | Należy wykazać przychód, koszty oraz wynik podatkowy. |
| Dywidenda | Spółka jako płatnik | Spółka pobiera 19% podatku przed wypłatą. Dywidendy nie wykazuje się ponownie w PIT-38, gdy podatek został pobrany przez płatnika. |
W przypadku dywidendy podstawą opodatkowania jest co do zasady przychód, bez pomniejszania go o koszty. Podatek pobiera podmiot wypłacający świadczenie, dlatego inwestor otrzymuje kwotę netto. Tego podatku nie rozlicza się w PIT-38 razem z wynikiem ze sprzedaży akcji.
Jak rozliczyć stratę z lat ubiegłych?
Stratę można odliczać wyłącznie od dochodu z tego samego źródła, z którego powstała. W odniesieniu do strat z kapitałów pieniężnych podatnik ma dwie możliwości:
- Odliczenie przez pięć lat – w każdym z pięciu kolejnych lat można pomniejszyć dochód maksymalnie o 50% pierwotnej straty.
- Jednorazowe odliczenie – w jednym z pięciu kolejnych lat można odliczyć stratę do wysokości 5 000 000 zł. Nieodliczona część może być rozliczana w pozostałych latach, z zachowaniem limitu 50% straty w danym roku.
Wybór metody zależy od wysokości dochodu osiągniętego w kolejnych latach oraz od tego, ile czasu pozostało do końca pięcioletniego okresu. Niewykorzystana strata nie może być odliczana bezterminowo. Sam fakt poniesienia straty nie zwalnia z obowiązku złożenia PIT-38.
Jak złożyć PIT-38?
PIT-38 można wypełnić i wysłać elektronicznie przez usługę Twój e-PIT w serwisie podatki.gov.pl albo złożyć w formie papierowej w urzędzie skarbowym lub wysłać pocztą. Przed wysłaniem zeznania sprawdź dane z PIT-8C, zwłaszcza przychody, koszty oraz informacje pochodzące z różnych rachunków inwestycyjnych. Jeśli korzystasz z kilku biur maklerskich, dane z otrzymanych formularzy uwzględnia się łącznie w jednym PIT-38.
Termin złożenia zeznania i zapłaty podatku upływa 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Jeżeli rozliczenie wykaże stratę, podatek nie wystąpi, ale deklarację nadal trzeba złożyć.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.
