Wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy oblicza się od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzednich 12 miesięcy, pomniejszonego o 13,71% składek społecznych. Następnie podstawę dzieli się przez 30, mnoży przez 80% albo 100% i przez liczbę dni zwolnienia.
Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy
Przez pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym wynagrodzenie chorobowe finansuje pracodawca. W przypadku pracownika, który ukończył 50 lat, limit wynosi 14 dni. Po jego przekroczeniu przysługuje zasiłek chorobowy finansowany ze środków ZUS, choć w praktyce może go wypłacać również pracodawca działający jako płatnik zasiłków.
Oba świadczenia ustala się według tych samych zasad. Trzeba jednak mieć prawo do świadczenia, co zwykle wymaga 30 dni nieprzerwanego obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego. Ten okres nazywa się okresem wyczekiwania. Do obliczeń przyjmuje się każdy dzień niezdolności do pracy objęty zwolnieniem, także soboty, niedziele i święta.
Jak obliczyć świadczenie chorobowe krok po kroku?
Algorytm dla pracownika zatrudnionego na etacie wygląda następująco:
- Ustal podstawę wymiaru. Zwykle jest nią średnie miesięczne wynagrodzenie z 12 pełnych miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy. Jeżeli zatrudnienie trwa krócej, uwzględnia się pełne miesiące ubezpieczenia.
- Pomniejsz średnią o 13,71%. Jest to suma finansowanych przez pracownika składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe.
- Podziel otrzymaną kwotę przez 30. Dzielnik jest stały, niezależnie od tego, czy miesiąc ma 28, 29, 30 czy 31 dni.
- Zastosuj właściwy procent. Standardowo świadczenie wynosi 80% podstawy dziennej, a w określonych sytuacjach 100%.
- Pomnóż stawkę dzienną przez liczbę dni zwolnienia. Wynik jest kwotą świadczenia za wskazany okres, przed rozliczeniem podatku.
W uproszczeniu wzór wygląda tak:
średnie wynagrodzenie brutto × 86,29% ÷ 30 × 80% albo 100% × liczba dni zwolnienia
Co wchodzi do podstawy wymiaru?
Podstawę tworzą co do zasady składniki wynagrodzenia, od których opłacono składkę na ubezpieczenie chorobowe i które nie przysługują pracownikowi za czas niezdolności do pracy. Składniki miesięczne przyjmuje się w kwocie należnej za dany miesiąc, a niekoniecznie w miesiącu wypłaty.
Najczęściej uwzględnia się między innymi:
- wynagrodzenie zasadnicze,
- premie i nagrody zależne od indywidualnych wyników,
- dodatki funkcyjne i stażowe,
- wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych i nocnych,
- wynagrodzenie urlopowe.
| Składnik wynagrodzenia | Wliczany do podstawy? | Dlaczego? |
|---|---|---|
| Płaca zasadnicza | Tak | Jest podstawowym składnikiem wynagrodzenia objętym ubezpieczeniem. |
| Premia indywidualna | Zwykle tak | Uwzględnia się ją, jeśli zależy od pracy pracownika i nie przysługuje za czas choroby. |
| Dodatek stażowy lub funkcyjny | Zwykle tak | Decydują zasady jego przyznawania oraz zachowanie prawa do dodatku podczas nieobecności. |
| Premia uznaniowa | To zależy | Znaczenie ma sposób przyznawania oraz to, czy pracownik zachowuje do niej prawo podczas choroby. |
| Nagroda jubileuszowa | Nie | Ma charakter jednorazowy i nie jest wynagrodzeniem za bieżącą pracę. |
| Świadczenie socjalne lub bon przyznany wszystkim pracownikom | Nie | Nie zależy od indywidualnego wkładu pracy. |
Premie kwartalne uwzględnia się w wysokości 1/12 sumy premii wypłaconych za cztery poprzednie kwartały. Przy premii rocznej przyjmuje się 1/12 kwoty wypłaconej za poprzedni rok. Jeżeli pracownik zmienił wymiar etatu w miesiącu choroby albo wcześniej, podstawę ustala się co do zasady z uwzględnieniem wynagrodzenia należnego w nowym wymiarze czasu pracy.
Kiedy świadczenie wynosi 80%, a kiedy 100%?
Standardowa wysokość wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego to 80% podstawy wymiaru. Stawka 100% dotyczy niezdolności do pracy spowodowanej między innymi:
- ciążą,
- wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy,
- niezbędnymi badaniami lekarskimi dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów,
- zabiegiem pobrania komórek, tkanek lub narządów.
Przykład obliczenia zasiłku chorobowego
Pracownik otrzymuje stałe wynagrodzenie w wysokości 6000 zł brutto. Ma 10 dni zwolnienia lekarskiego z powodu zwykłej choroby, więc przysługuje mu 80% podstawy.
Krok 1. Ustalenie podstawy przed odliczeniem składek
Jeżeli wynagrodzenie było stałe przez 12 miesięcy, średnia wynosi 6000 zł.
Krok 2. Pomniejszenie o 13,71%
6000 zł × 13,71% = 822,60 zł
6000 zł – 822,60 zł = 5177,40 zł
Krok 3. Ustalenie stawki dziennej
5177,40 zł ÷ 30 = 172,58 zł
Krok 4. Zastosowanie stawki 80%
172,58 zł × 80% = 138,06 zł
Krok 5. Pomnożenie przez 10 dni zwolnienia
138,06 zł × 10 = 1380,60 zł brutto
W tym przykładzie świadczenie za 10 dni wynosi 1380,60 zł brutto. Kwota wypłacona na konto będzie niższa po uwzględnieniu zaliczki na podatek oraz składki zdrowotnej, zgodnie z zasadami rozliczenia wynagrodzenia.
Najczęstsze błędy przy obliczeniach
Najwięcej pomyłek wynika z kilku powtarzających się przyczyn:
- dzielenia podstawy przez liczbę dni występujących w konkretnym miesiącu zamiast przez 30,
- pominięcia odliczenia 13,71% składek społecznych,
- pomnożenia przez 80% przed ustaleniem stawki dziennej i pomylenia kolejności działań,
- nieuwzględnienia premii zmiennych albo wliczenia składnika, do którego pracownik zachowuje prawo podczas choroby.
Przy chorobie w pierwszym miesiącu zatrudnienia, częstych nieobecnościach, zmianie etatu lub wielu składnikach zmiennych sama formuła może nie wystarczyć. W takich przypadkach podstawę ustala się według dodatkowych zasad wynikających z przepisów o świadczeniach z ubezpieczenia chorobowego.
Najważniejsza zasada jest prosta: ustal średnią, pomniejsz ją o 13,71%, podziel przez 30, zastosuj 80% albo 100% i pomnóż przez liczbę dni zwolnienia.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady specjalisty z zakresu kadr, płac lub prawa pracy.
