Do jakiej kwoty można zrobić przelew bez podatku rodzinie?
Do 36 120 zł darowizny od jednej osoby, liczonej łącznie z darowiznami z bieżącego roku i pięciu poprzednich lat, nie trzeba zgłaszać do urzędu skarbowego. Jeżeli kwota zostanie przekroczona, najbliższa rodzina nadal może skorzystać z pełnego zwolnienia z podatku, ale potrzebne są dwa warunki: przekazanie pieniędzy przelewem na rachunek obdarowanego oraz złożenie formularza SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy.
Jak działa limit 36 120 zł?
Kwota 36 120 zł nie dotyczy pojedynczego przelewu. Urząd skarbowy sumuje darowizny otrzymane od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, oraz w pięciu poprzednich latach. Limit liczy się więc osobno dla każdego darczyńcy.
Przykładowo, jeżeli matka przekazała córce 20 000 zł w 2024 roku, a w 2026 roku kolejne 20 000 zł, łączna wartość darowizn wynosi 40 000 zł. To przekroczenie kwoty wolnej. Córka może jednak zachować zwolnienie z podatku, jeśli pieniądze otrzyma przelewem i złoży SD-Z2 w terminie.
Do tak zwanej grupy zerowej należą najbliżsi członkowie rodziny:
- małżonek
- dzieci i wnuki
- rodzice i dziadkowie
- rodzeństwo
- pasierbowie
- ojczym i macocha
Grupa zerowa nie obejmuje automatycznie wszystkich osób z I grupy podatkowej. Przykładowo teściowie, synowa i zięć należą do I grupy, ale nie korzystają z pełnego zwolnienia przewidzianego dla grupy zerowej.
Co zrobić, gdy darowizna przekracza limit?
Przy większej darowiźnie od osoby należącej do grupy zerowej postępuj w następującej kolejności:
- Wykonaj przelew bankowy – pieniądze powinny trafić bezpośrednio z rachunku darczyńcy na rachunek bankowy obdarowanego, rachunek w SKOK albo zostać przekazane przekazem pocztowym.
- Wpisz jasny tytuł transakcji – na przykład „Darowizna dla córki Anny Kowalskiej”. Tytuł powinien odpowiadać rzeczywistemu charakterowi przekazania pieniędzy.
- Złóż formularz SD-Z2 – robi to obdarowany w urzędzie skarbowym właściwym według jego miejsca zamieszkania, w terminie 6 miesięcy od otrzymania darowizny.
- Zachowaj dokumenty – przechowuj potwierdzenie przelewu, umowę darowizny, kopię SD-Z2 i dowód jego złożenia.
Formularz SD-Z2 składa obdarowany, nie darczyńca. Można go przekazać do właściwego urzędu skarbowego w formie przewidzianej dla tego formularza. Przy większych kwotach warto sporządzić również krótką pisemną umowę darowizny, choć sama darowizna pieniężna może być ważna także bez takiego dokumentu, jeżeli świadczenie zostało wykonane.
Wpłata gotówki otrzymanej „do ręki” na konto obdarowanego nie daje takiego samego dowodu przekazania środków. Przy darowiźnie przekraczającej kwotę wolną może to uniemożliwić skorzystanie ze zwolnienia dla grupy zerowej. Bezpieczniejszy jest bezpośredni przelew z rachunku darczyńcy.
Kwoty wolne w poszczególnych grupach podatkowych
Jeżeli obdarowany nie należy do grupy zerowej, zastosowanie mają kwoty wolne przypisane do grup podatkowych. Są one również liczone od jednej osoby w odpowiednim okresie pięcioletnim:
| Grupa podatkowa | Kwota wolna | Przykładowe osoby |
|---|---|---|
| I grupa | 36 120 zł | małżonek, dzieci, rodzice, teściowie, zięć, synowa |
| II grupa | 27 090 zł | dalsi krewni i powinowaci |
| III grupa | 5733 zł | pozostałe osoby, w tym znajomi |
Przekroczenie kwoty wolnej w I, II lub III grupie nie oznacza automatycznie, że podatek obejmie całą darowiznę. Zasady rozliczenia zależą od grupy podatkowej i łącznej wartości nabyć. Grupa zerowa wyróżnia się tym, że po spełnieniu warunków formalnych pozwala na całkowite zwolnienie także przy bardzo wysokiej darowiźnie.
Na jakie błędy uważać?
Najczęstszy problem polega na przekazaniu większej kwoty w gotówce, a następnie wpłaceniu jej przez obdarowanego we wpłatomacie. Taki sposób nie pokazuje jednoznacznie, że pieniądze pochodziły od konkretnego darczyńcy. Sam opis przelewu również nie zastąpi dowodu przekazania środków. Urząd może oceniać rzeczywisty przebieg transakcji, dokumenty i relację między stronami.
Trzeba też pilnować sześciomiesięcznego terminu na SD-Z2. Jego przekroczenie może oznaczać utratę pełnego zwolnienia i rozliczenie podatku na zasadach ogólnych. W przypadku nieujawnionej darowizny, na którą podatnik powoła się dopiero w toku czynności sprawdzających lub kontroli, w określonych sytuacjach może mieć zastosowanie sankcyjna stawka 20%. Przy dużej kwocie albo spóźnionym zgłoszeniu warto skonsultować sprawę z doradcą podatkowym.
Jeżeli darowizny dokonują oboje rodzice, limit liczy się osobno dla matki i ojca. Znaczenie ma jednak to, kto występuje jako darczyńca w umowie i dokumentach. Warto jasno opisać tę kwestię, zwłaszcza gdy przelew pochodzi ze wspólnego rachunku.
Najbezpieczniejszy schemat jest prosty: ustal rzeczywisty charakter przekazania pieniędzy, wykonaj przelew z rachunku darczyńcy na rachunek obdarowanego, zachowaj dokumenty i – po przekroczeniu 36 120 zł od jednej osoby – złóż SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. W przypadku dużej darowizny, niejasnego źródła środków lub przekroczenia terminu zgłoszenia skonsultuj sytuację ze specjalistą.
